Sâu răng hàm là tình trạng khá phổ biến nhưng lại dễ bị bỏ qua ở giai đoạn đầu vì các răng nằm sâu phía trong khoang miệng, khó quan sát và đôi khi chưa gây đau. Nhiều người chỉ phát hiện khi răng đã xuất hiện lỗ sâu, thường xuyên mắc thức ăn, ê buốt hoặc đau khi nhai.
Điều đáng chú ý là răng hàm bị sâu không phải trường hợp nào cũng cần chữa tủy hoặc nhổ bỏ. Nếu tổn thương được phát hiện khi còn khu trú ở men hoặc ngà và cấu trúc răng vẫn đủ để phục hồi, nhiều trường hợp có thể điều trị bằng phương pháp trám răng. Ngược lại, khi sâu tiến gần hoặc ảnh hưởng đến tủy, phương án điều trị sẽ cần được đánh giá kỹ hơn.
Vậy dấu hiệu sâu răng hàm là gì, khi nào còn trám được, khi nào cần chữa tủy và trường hợp nào mới phải nhổ răng? Hãy cùng Nha Khoa Gia Đình Bắc Ninh tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
Sâu răng hàm là gì?
Sâu răng hàm là tình trạng mô cứng của các răng phía sau bị mất khoáng và phá hủy dần trong quá trình sâu răng.
Răng hàm có vai trò nghiền và nhai thức ăn. Bề mặt của các răng này không phẳng mà có nhiều hố và rãnh tự nhiên. Đây là cấu tạo bình thường nhưng cũng là những vị trí mảng bám và thức ăn dễ lưu lại nếu không được vệ sinh kỹ.
Tổn thương sâu có thể xuất hiện ở mặt nhai, mặt bên, vùng tiếp xúc giữa hai răng hoặc quanh một miếng trám cũ.
Nếu tổn thương nằm chủ yếu ở vị trí tiếp xúc giữa hai răng, bạn có thể tham khảo thêm bài Sâu kẽ răng để hiểu rõ hơn về dạng sâu thường khó quan sát bằng mắt thường.
Một điểm quan trọng là răng hàm có thể đã bị sâu nhưng vẫn chưa gây đau. Vì vậy, không nên dùng cảm giác đau để xác định chiếc răng có khỏe mạnh hay không.
Vì sao răng hàm dễ bị sâu?
Răng hàm có nhiều hố rãnh trên mặt nhai. Ở một số người, các rãnh khá sâu nên bàn chải khó làm sạch hoàn toàn.
Ngoài ra, răng số 6 và số 7 nằm sâu phía trong miệng. Khi chải răng nhanh hoặc không đưa bàn chải đủ sâu, vùng này rất dễ bị bỏ sót.
Nếu mảng bám tồn tại trong thời gian dài, vi khuẩn sử dụng đường và tinh bột trong thức ăn để tạo axit. Quá trình mất khoáng lặp lại nhiều lần có thể làm men răng yếu dần và hình thành tổn thương sâu.
Tần suất ăn uống đồ ngọt cũng đáng lưu ý. Việc nhấm nháp bánh kẹo, nước ngọt, trà sữa hoặc thực phẩm chứa đường nhiều lần trong ngày khiến răng phải trải qua nhiều đợt axit hơn.
7 dấu hiệu sâu răng hàm thường gặp
1. Rãnh răng xuất hiện màu nâu hoặc đen
Một số người nhận thấy các hố hoặc rãnh trên mặt nhai chuyển màu nâu hoặc đen.
Tuy nhiên, răng có màu đen chưa chắc đã bị sâu. Hố rãnh có thể bị nhiễm màu nhưng cấu trúc răng vẫn chưa bị phá hủy.
Ngược lại, sâu răng cũng không phải lúc nào cũng tạo thành một vùng đen rõ ràng. Vì vậy, màu sắc chỉ là dấu hiệu gợi ý.
2. Xuất hiện lỗ sâu trên mặt nhai
Khi cấu trúc men bị phá vỡ, người bệnh có thể bắt đầu nhìn hoặc cảm nhận thấy một lỗ trên răng. Lỗ sâu ban đầu có thể khá nhỏ nhưng phần tổn thương bên dưới đôi khi rộng hơn những gì quan sát thấy bên ngoài.
Khi đã hình thành hốc và mất cấu trúc răng, phần mô răng bị mất không thể tự mọc trở lại như ban đầu.(.)
Đây là thời điểm nên kiểm tra để bác sĩ đánh giá mức độ tổn thương và khả năng phục hồi.
3. Thức ăn thường xuyên mắc vào răng
Nếu trước đây ăn uống bình thường nhưng gần đây thức ăn liên tục mắc tại cùng một chiếc răng, đây là thay đổi nên chú ý.
Tình trạng này có thể liên quan đến sâu răng nhưng cũng có thể do kẽ răng hở, răng nghiêng hoặc miếng trám cũ có vấn đề.
Nếu thức ăn liên tục mắc tại cùng một vị trí, nên kiểm tra nguyên nhân thay vì chỉ dùng tăm lấy thức ăn ra hàng ngày.
4. Ê buốt khi ăn nóng, lạnh hoặc đồ ngọt
Khi tổn thương tiến vào ngà, răng có thể trở nên nhạy cảm hơn.
Người bệnh thường cảm thấy ê khi uống nước lạnh, ăn đồ ngọt hoặc khi thức ăn nóng lạnh chạm vào răng.
Tuy nhiên, ê buốt còn có thể liên quan đến mòn răng, tụt lợi hoặc nứt răng. Vì vậy, không thể chỉ dựa vào triệu chứng này để tự xác định mức độ sâu.
5. Đau khi nhai hoặc cắn
Một số bệnh nhân đến khám với mô tả:
“Bình thường không đau, nhưng cứ nhai đúng chiếc răng đó là thấy nhói.”
Đây là triệu chứng cần kiểm tra kỹ. Răng đau khi cắn có thể liên quan đến sâu răng nhưng cũng có thể gặp khi răng bị nứt, miếng trám cũ có vấn đề hoặc các mô quanh răng đang bị tổn thương.
Vì vậy, thay vì cố tránh nhai bên đó trong thời gian dài, bạn nên kiểm tra nguyên nhân.
6. Đau tự phát hoặc đau kéo dài
Khi tổn thương tiến sâu hơn, cơn đau có thể xuất hiện ngay cả khi không ăn uống. Người bệnh có thể gặp tình trạng đau về đêm, đau tăng dần hoặc đau kéo dài sau khi uống nóng lạnh.
Đây là những biểu hiện khiến bác sĩ cần đánh giá kỹ tình trạng tủy răng.
7. Sưng lợi hoặc vùng quanh răng bất thường
Nếu vùng lợi cạnh chiếc răng bị sưng, xuất hiện nốt giống mụn, chảy dịch hoặc mặt bắt đầu sưng, bạn không nên tiếp tục chờ. Khi sâu răng tiến triển dẫn đến nhiễm trùng, người bệnh có thể xuất hiện đau, ổ mủ, sưng mặt hoặc sốt.
Trường hợp này cần được thăm khám sớm.
Sâu răng hàm tiến triển như thế nào?
Có thể hình dung quá trình này theo ba mức độ chính.
Giai đoạn 1: Tổn thương còn ở men răng
Ở giai đoạn rất sớm, men răng bắt đầu mất khoáng nhưng bề mặt có thể chưa tạo thành lỗ. Người bệnh thường không đau.
Nếu tổn thương còn khu trú ở men, chưa tạo hốc và điều kiện phù hợp, bác sĩ có thể ưu tiên kiểm soát nguyên nhân gây sâu, hướng dẫn vệ sinh răng miệng, sử dụng fluoride và theo dõi thay vì lập tức phục hồi bằng miếng trám. Tổn thương sâu rất sớm có khả năng được kiểm soát hoặc tái khoáng khi chưa hình thành hốc.
Xem thêm: Sâu răng nhẹ có dấu hiệu gì?
Giai đoạn 2: Sâu lan vào ngà răng
Nếu quá trình mất khoáng tiếp tục, men răng có thể bị phá vỡ và tổn thương tiến vào ngà. Người bệnh có thể bắt đầu ê buốt, mắc thức ăn hoặc nhìn thấy lỗ sâu rõ hơn.
Khi đã hình thành hốc và mất cấu trúc răng, nhiều trường hợp cần được phục hồi bằng phương pháp trám.
Giai đoạn 3: Sâu tiến gần hoặc ảnh hưởng đến tủy
Nếu tổn thương tiếp tục tiến sâu, khoảng cách tới buồng tủy ngày càng giảm. Người bệnh có thể đau nhiều hơn, đau kéo dài, đau tự phát hoặc đau khi nhai.
Tuy nhiên, sâu sâu chưa đồng nghĩa chắc chắn phải lấy tủy. Bác sĩ cần đánh giá tình trạng thực tế của tủy trước khi đưa ra chỉ định.
Răng hàm bị sâu có tự hết không?
Câu trả lời phụ thuộc vào giai đoạn của tổn thương. Cần phân biệt giữa mất khoáng rất sớm và răng đã hình thành lỗ sâu.
Nếu tổn thương mới ở men, chưa tạo hốc, quá trình sâu có thể được kiểm soát và hỗ trợ tái khoáng trong điều kiện phù hợp.
Nhưng khi chiếc răng đã mất mô và hình thành lỗ, phần cấu trúc bị mất không thể tự đầy lại bằng việc đánh răng hoặc sử dụng nước súc miệng.
Vì vậy, nếu đã nhìn thấy hốc sâu, không nên chờ xem răng có “tự khỏi” hay không.
Xem thêm: Sâu răng có tự hết không?
Sâu răng hàm có trám được không?
Có. Rất nhiều trường hợp sâu răng hàm có thể được điều trị bằng phương pháp trám. Nhưng bác sĩ không quyết định “trám được hay không” chỉ dựa vào việc lỗ sâu nhìn có to hay không.
Một chiếc răng cần được đánh giá dựa trên độ sâu của tổn thương, lượng mô răng còn lại, tình trạng tủy, khả năng chịu lực và việc răng có bị nứt hay không.
Nếu tổn thương chưa ảnh hưởng đến tủy ở mức cần điều trị riêng và chiếc răng vẫn còn đủ cấu trúc để phục hồi, bác sĩ có thể xử lý vùng sâu rồi trám lại.
Với răng hàm, miếng trám còn phải được tạo hình phù hợp với mặt nhai và khớp cắn vì đây là vùng chịu lực khá lớn.
Xem thêm: Hàn răng sâu tại Bắc Ninh.
Khi nào sâu răng hàm cần chữa tủy?
Đây là câu hỏi bệnh nhân hỏi bác sĩ rất nhiều:
“Răng sâu thế này có phải lấy tủy không bác sĩ?”
Câu trả lời là:
Không phải chiếc răng sâu nào cũng cần điều trị tủy. Việc có chữa tủy hay không phụ thuộc vào tình trạng của tủy bên trong chiếc răng. Nếu sâu vẫn chưa gây tổn thương tủy ở mức cần can thiệp nội nha, bác sĩ có thể xử lý sâu và phục hồi răng mà không cần lấy tủy.
Ngược lại, bác sĩ sẽ đánh giá kỹ hơn nếu người bệnh có đau tự phát, đau nhiều về đêm, đau nóng lạnh kéo dài, đau tăng dần, đau khi cắn hoặc xuất hiện dấu hiệu nhiễm trùng.
Không nên lấy tủy chỉ vì lỗ sâu nhìn có vẻ lớn. Nhưng cũng không nên cố trám đơn thuần khi tủy đã bị tổn thương ở mức không còn khả năng hồi phục.
Xem thêm: Trám răng sâu có lấy tủy không?
Sâu răng hàm có nên nhổ không?
Răng sâu lỗ lớn chưa đồng nghĩa chắc chắn phải nhổ.
Khi đánh giá khả năng giữ răng, bác sĩ thường quan tâm đến ba yếu tố chính: tình trạng tủy, lượng mô răng còn lại sau khi xử lý sâu và việc chiếc răng có bị nứt gãy nghiêm trọng hay không.
Một chiếc răng mất khá nhiều mô nhưng chân răng và cấu trúc còn lại vẫn tốt có thể có hướng xử lý hoàn toàn khác với răng bị nứt sâu hoặc phá hủy quá lớn.
Với các răng hàm vĩnh viễn giữ vai trò ăn nhai như răng số 6 và số 7, nhổ răng không phải lựa chọn mặc định chỉ vì răng bị sâu.
Nếu vẫn có khả năng phục hồi với tiên lượng phù hợp, bác sĩ sẽ cân nhắc bảo tồn trước.
Riêng răng số 8 hay răng khôn cần được đánh giá theo các tiêu chí khác như vị trí mọc, chức năng và khả năng vệ sinh, do đó không nên áp dụng cùng một quyết định cho mọi răng hàm.
Bác sĩ chẩn đoán sâu răng hàm như thế nào?
Bác sĩ thường bắt đầu bằng việc quan sát trực tiếp bề mặt răng, các hố rãnh, vùng đổi màu, lỗ sâu và tình trạng các miếng trám cũ.
Sau đó, bác sĩ hỏi kỹ về triệu chứng như răng đau lúc nào, có đau khi uống lạnh hay nóng không, cơn đau kéo dài bao lâu và có đau khi cắn hay không.
Nếu nghi ngờ tổn thương đã tiến sâu, bác sĩ có thể kiểm tra thêm tình trạng tủy và mô quanh chân răng.
Chụp X-quang khi cần
Không phải bệnh nhân sâu răng nào cũng cần chụp phim.
Tuy nhiên, trong một số trường hợp, phim X-quang giúp bác sĩ có thêm thông tin về những vùng khó quan sát trực tiếp hoặc mức độ tổn thương bên trong.
Việc chỉ định chụp phim được cân nhắc dựa trên tình trạng cụ thể của từng người.
Điều trị sâu răng hàm theo từng mức độ
Phương án điều trị phụ thuộc vào mức độ tổn thương và tình trạng chiếc răng.
Tổn thương rất sớm chưa tạo hốc
Nếu men răng mới mất khoáng và bề mặt chưa hình thành lỗ, bác sĩ có thể ưu tiên các biện pháp kiểm soát như vệ sinh răng miệng đúng cách, fluoride, điều chỉnh tần suất sử dụng đồ ngọt và theo dõi.
Răng đã hình thành lỗ sâu
Khi cấu trúc răng đã bị mất, bác sĩ cần đánh giá khả năng phục hồi. Nếu điều kiện phù hợp, trám răng là một phương án thường được sử dụng.
Bác sĩ xử lý vùng mô răng bị tổn thương theo mức cần thiết, sau đó phục hồi lại hình dạng và chức năng ăn nhai của chiếc răng.
Sâu lớn hoặc gần tủy
Khi tổn thương nằm sâu, bác sĩ cần đánh giá tình trạng của tủy trước. Không nên mặc định rằng sâu sát tủy là phải lấy tủy ngay. Nếu điều kiện phù hợp, mục tiêu vẫn là bảo tồn tối đa mô răng và mô tủy khỏe.
Tủy đã bị tổn thương cần điều trị
Nếu quá trình thăm khám cho thấy tủy đã bị tổn thương ở mức cần can thiệp, bác sĩ có thể chỉ định điều trị tủy trước khi phục hồi chiếc răng.
Điều trị tủy không có nghĩa chiếc răng phải bỏ đi. Mục tiêu của quá trình này là xử lý mô tủy bệnh lý và tạo điều kiện giữ lại răng thật khi tiên lượng cho phép.
Xem thêm: Điều trị tủy răng tại Bắc Ninh.
Răng không còn khả năng phục hồi
Một số trường hợp tổn thương quá nghiêm trọng, nứt gãy hoặc mất quá nhiều cấu trúc khiến khả năng bảo tồn không còn phù hợp.
Lúc đó bác sĩ mới cân nhắc phương án nhổ răng và kế hoạch phục hồi khoảng mất răng nếu cần.
Khi nào nên đi khám sớm?
Bạn nên sắp xếp kiểm tra khi răng hàm xuất hiện lỗ, rãnh đổi màu mới, thường xuyên mắc thức ăn, ê buốt tăng dần hoặc đau khi nhai.
Đặc biệt, nếu răng đau tự phát, đau về đêm, lợi bị sưng hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng, không nên tiếp tục trì hoãn. Nếu xuất hiện sưng mặt, sốt, khó nuốt hoặc khó thở, cần được đánh giá y tế sớm.
KIỂM TRA SÂU RĂNG HÀM TẠI NHA KHOA GIA ĐÌNH BẮC NINH
Một chiếc răng hàm bị sâu không nhất thiết phải đợi đến khi đau mới điều trị. Nếu bạn đang nhận thấy răng có lỗ, đổi màu, thường xuyên mắc thức ăn, ê buốt hoặc đau khi nhai, việc kiểm tra sớm giúp bác sĩ xác định: tổn thương còn ở men – ngà, chiếc răng có thể trám phục hồi hay đã cần đánh giá tình trạng tủy.
Tại Nha Khoa Gia Đình Bắc Ninh, bác sĩ sẽ thăm khám tình trạng thực tế của răng, đánh giá mức độ tổn thương và tư vấn phương án phù hợp cho từng trường hợp.
Mục tiêu là xử lý đúng mức độ bệnh và ưu tiên bảo tồn cấu trúc răng tự nhiên khi điều kiện cho phép.
📞 Hotline tư vấn nhanh: 088 858 12 22
Fanpage: Nha khoa Gia Đình Bắc Ninh
Địa chỉ các chi nhánh Nha Khoa Gia Đình Bắc Ninh
Cơ sở Bắc Ninh – Quế Võ: Cổng Giang Liễu – Quế Võ – Bắc Ninh
Cơ sở Tiên Du – Từ Sơn: Cầu Đồng Xép- Từ Sơn- Bắc Ninh
Cơ sở TP. Bắc Ninh: 160 Lý Anh Tông – TP. Bắc Ninh
Chat với tư vấn viên
Gọi ngay